Ministar za evropske integracije i međunarodnu saradnju Republike Srpske Zlatan Klokić izjavio je tokom gostovanja u Jutarnjem programu Radio-televizije Republike Srpske (RTRS) da vlasti ovog entiteta nastoje ojačati njegovo međunarodno pozicioniranje, pritom iznoseći tvrdnje o državnosti Republike Srpske i njenom položaju u evropskim integracijama.
Klokić je govorio o aktivnostima ministarstva na čijem je čelu, posebno ističući kontakte s međunarodnim partnerima i nastojanja da Republika Srpska dobije prostor za predstavljanje vlastitih političkih stavova. U tom kontekstu naveo je da je nakon promjene američke administracije došlo do promjene odnosa prema predstavnicima ovog entiteta.
„Naše najznačajnije aktivnosti su pozicioniranje Republike Srpske na međunarodnom planu. Kada je došlo do promjene u američkoj administraciji, mi smo postali partneri i to pozicioniranje kao partnera koji ima legitimno pravo da iznese svoje stavove jeste ono čemu mi težimo“, izjavio je Klokić.
Klokić RS nazvao državom i govorio o elementima državnosti
Tokom gostovanja Klokić je iznio i stav da Republika Srpska za njene vlasti predstavlja državu, te kritikovao odnos pojedinih članica Evropske unije i institucija EU prema ovom entitetu. Posebno je istakao nezadovoljstvo zbog toga što, kako tvrdi, Republika Srpska nije prihvaćena kao ravnopravan sagovornik u procesu evropskih integracija.
„Za nas same ona jeste država i mi čuvamo te elemente koje smo dobili u Dejtonskom mirovnom sporazumu. Nismo zadovoljni odnosom pojedinih zemalja Evropske unije i same EU koji ne žele da vide Republiku Srpsku kao ravnopravnog sagovornika i nekoga ko će biti ravnopravan takmac u evropskim integracijama“, dodao je Klokić, ustvrdivši da RS ima „gotovo sve elemente državnosti“.
Ovakve izjave otvaraju pitanje razlike između političkog predstavljanja entiteta i njegovog ustavnog položaja unutar Bosne i Hercegovine. Republika Srpska jeste jedan od dva entiteta u sastavu BiH, ali Ustav Bosne i Hercegovine državu definiše kao suverenu i međunarodnopravno priznatu državu, dok vanjsku politiku svrstava u nadležnost državnih institucija.
Entitetska predstavništva u inostranstvu
Kao važan dio aktivnosti na međunarodnom planu Klokić je izdvojio predstavništva Republike Srpske u Moskvi, Austriji, Francuskoj i Njemačkoj. Prema njegovim riječima, preko ovih ureda, ali i kontakata s pripadnicima dijaspore, nastoji se ostvariti veći utjecaj na međunarodne odnose i približiti politički stavovi vlasti u Banjoj Luci stranim sagovornicima.
Ipak, postojanje entitetskih predstavništava u inostranstvu ne znači da ona imaju status diplomatskih ili konzularnih misija Bosne i Hercegovine. Njihovo djelovanje potrebno je razlikovati od zvaničnog predstavljanja države, za koje su nadležne institucije BiH.
Šta propisuje Ustav Bosne i Hercegovine?
Ustav Bosne i Hercegovine, koji čini Aneks IV Dejtonskog mirovnog sporazuma, jasno uređuje položaj entiteta i podjelu nadležnosti između državnog i entitetskog nivoa vlasti.
Prema članu I Ustava, Bosna i Hercegovina nastavlja svoje pravno postojanje kao država i sastoji se od dva entiteta, Federacije Bosne i Hercegovine i Republike Srpske. Entiteti, dakle, imaju ustavno utvrđen položaj unutar države, ali nisu zasebne suverene države niti imaju međunarodnopravni subjektivitet jednak Bosni i Hercegovini.
Posebno je značajan član III Ustava, kojim je utvrđeno da je vođenje vanjske politike u nadležnosti institucija Bosne i Hercegovine. To znači da entitetske vlasti mogu razvijati određene oblike saradnje s inostranstvom u okviru svojih ustavnih ovlaštenja, ali ne mogu preuzeti nadležnosti države niti samostalno voditi vanjsku politiku Bosne i Hercegovine.
Slična je situacija i kada je riječ o evropskim integracijama. Evropska unija u procesu pristupanja pregovara s Bosnom i Hercegovinom kao državom, dok entitetske institucije mogu učestvovati u procesima usaglašavanja i provođenja obaveza u okviru svojih nadležnosti.
Klokićeve izjave tako predstavljaju politički stav vlasti Republike Srpske o međunarodnom pozicioniranju entiteta, ali tvrdnje o njegovoj državnosti ne mijenjaju ustavni položaj Republike Srpske unutar Bosne i Hercegovine.
