Evropski lideri preuzimaju inicijativu za mir u Ukrajini: Novi diplomatski zamah i neizvjesna uloga Moskve
Evropski lideri izrazili su spremnost da preuzmu vodeću ulogu u pokušajima okončanja ruske invazije na Ukrajinu, u bliskoj koordinaciji sa Sjedinjenim Američkim Državama, potvrdio je portparol njemačkog kancelara Friedricha Merza, prenosi Politico. Ova diplomatska inicijativa dolazi u trenutku kada se fokus Washingtona sve više preusmjerava na druge globalne krize, uključujući sukobe na Bliskom istoku.
Prema dosadašnjim informacijama, američki izaslanici Steve Witkoff i Jared Kushner vodili su prethodne pokušaje posredovanja između Moskve i Kijeva od početka 2025. godine, ali su rezultati tih napora ostali ograničeni i bez značajnijih pomaka ka trajnom rješenju.
Novi evropski pristup i definisanje okvira za mir
Portparol njemačkog kancelara Stefan Kornelius izjavio je da evropski proces sada dobija novi zamah, uz jasnu namjeru da se nastavi diplomatski okvir koji su ranije dominantno vodile Sjedinjene Američke Države. Ovaj zaokret dolazi nakon sastanka lidera Ukrajine, Francuske, Njemačke i Velike Britanije u Londonu, gdje je potvrđena potreba za snažnijom evropskom koordinacijom.
U zajedničkoj izjavi učesnici su pozvali na hitno otvaranje direktnog dijaloga između Ukrajine i Rusije, uz učešće evropskih partnera i SAD-a. Istovremeno su definisani ključni principi koji bi mogli činiti osnovu budućih pregovora, uključujući:
- trenutno i potpuno primirje na terenu
- uspostavljanje postojeće linije kontakta kao početne pregovaračke osnove
- pružanje Ukrajini čvrstih i pravno obavezujućih sigurnosnih garancija
- zadržavanje zamrznute ruske imovine do obustave agresije i kompenzacije štete
Ovi principi, kako navode evropski zvaničnici, predstavljaju okvir koji bi mogao otvoriti put ka dugoročnom političkom rješenju, ali samo uz širu međunarodnu podršku.
Diplomatija pod pritiskom i neizvjesan stav Moskve
Naredne faze pregovaračkog procesa trebale bi biti razmatrane na predstojećem sastanku G7 u Evianu, kao i na samitu Evropskog vijeća u Briselu. Cilj je, kako ističu evropski lideri, stvaranje jedinstvenog i koordinisanog pritiska koji bi mogao dovesti do prekida sukoba.
Ipak, Politico naglašava da i dalje ostaje neizvjesno da li je ruski predsjednik Vladimir Putin spreman da sjedne za pregovarački sto, posebno u formatu koji uključuje evropske lidere koji su do sada uglavnom bili isključeni iz direktnih razgovora. Evropske zemlje, naročito Njemačka, postale su ključni vojni i finansijski podržavaoci Ukrajine, što bi moglo dodatno uticati na ton i dinamiku budućih pregovora.
Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski ranije je uputio javni poziv Putinu za direktan sastanak s ciljem okončanja rata, ali je taj prijedlog ubrzo odbijen iz Moskve. S druge strane, ruska strana je ranije kao potencijalnog posrednika spominjala bivšeg njemačkog kancelara Gerharda Schrödera, što su evropske prijestolnice odlučno odbacile, ocjenjujući takav prijedlog politički neprihvatljivim.
Perspektive i mogući razvoj situacije
Zvaničnici iz Berlina upozoravaju da bi proces mogao potrajati sedmicama ili čak mjesecima prije nego što dođe do stvarnih pregovora, ukoliko do njih uopšte dođe. Prema njihovim procjenama, ključni faktor koji bi mogao uticati na Moskvu jeste kombinacija snažnog vojnog i političkog pritiska, kao i otpornost Ukrajine na terenu.
U tom kontekstu, Evropa se nalazi u fazi strateške reorijentacije, preuzimajući aktivniju ulogu u pokušajima diplomatskog rješavanja jednog od najvažnijih sukoba savremenog doba. Hoće li ova nova inicijativa rezultirati konkretnim mirovnim procesom, ostaje otvoreno pitanje, ali je jasno da se diplomatska dinamika sve više pomjera prema evropskim prijestolnicama.
U narednom periodu očekuje se da će međunarodna zajednica pojačati napore kako bi se stvorili uslovi za početak ozbiljnih pregovora, dok istovremeno ostaje nepoznato kada i pod kojim okolnostima bi ruska strana mogla pokazati spremnost za kompromis.
